DOEN
- Routes door Navarra | De Ribera |
- Het centrale gedeelte |
- Het centraal - oostelijk | De kloven |
- Roncal-Salazar |
- Roncesvalles-Irati |
- Atlantische Pyreneeën |
- Aralar-Ulzama |
- Tierra Estella |
- Pamplona
Het landschap van deze dalen staat in het teken van regen en mist, met bergtoppen van meer dan 2000 meter hoog, alles groen, begroeid met bossen en rivieren. In Rocal en Salazar heeft de mens toestemming moeten vragen om samen te mogen leven met de natuur.
Het Pyreneeën dorp bestaat uit huizen van steen, spitse daken die het water afvoeren, met zware, houten balken en kozeinen, besteende straten,..
Dit gedeelte van Navarra is zeker de moeite waard. We verlaten Pamplona richting zaragoza en op km 6,8 nemen we de N240 in de richting van Huesca – Jaca. We komen voorbij Monreal, de bergpas van Loidi, de kloof van Lumbier en het stuwmeer van Yesa.
Als we op Aragón terrein komen nemen we de afslag richting Salvatierra de Esca via de A137. Het is een smalle weg met veel bochten die beter wordt naarmate we Roncal naderen. We komen bij Burgui, een mooi Pyreneeën dorpje met een Middeleeuwse brug die vandaag de dag nog steeds de originele bogen bewaard. Hier varen ieder jaar de “almadieros” onderdoor , boten die vroeger gebruikt werden om het hout te vervoeren en die nu één keer per jaar uitvaren als herdenking aan vroegere tijden. In de kerk van San Pedro is het oude orgel te zien van het mannenklooster van Leire.
We gaan verder richting Roncal, geboorteplaats van de tenor Julián Gayarre. Een schitterend dorp met heerlijke kaas.
Vier kilometer verderop ligt Isaba, een levendig dorpje met langlauf pistes en niet ver van het Franse ski gebied. In Isaba zijn altijd mensen op straat en er wordt bovendien ieder jaar vlakbij het dorp de “Tributo de las Tres vacas” gevierd.
We rijden verder over de NA 140, over de bergpas van Lazar, tot Ochagavía. Hier kunnen we het Informatiecentrum van de Natuur bezoeken.
We rijden terug over de NA 178 richting Navascués. Dan richting Lumbier over een goede weg maar met veel bochten op de bergpas van Iso. Daarna via de N240 rechtstreeks naar Pamplona.
Roncal
Roncal ligt midden in de bergen; mooie huizen, smalle besteende straatjes en met als kroon het kerkje van Nuestra Señora del Castillo. Vanaf deze plek hebben we een mooi uitzicht op de Esca rivier.
In dit Pyreneeën dorp met haar spitse daken zijn huizen en herenhuizen te vinden uit de zeventiende en achttiende eeuw en niet te vergeten de kerk van San Esteban uit de zestiende eeuw.
Het lijkt een toneelvoorstelling die zich in de Middeleeuwen afspeelt. Ieder hoekje heeft iets speciaals en de sfeer die hier hangt is er één van herders en bossen, van aardige en eenvoudige mensen.
We wandelen door de straatjes van het dorp en door de buurt van Castillo. Na de wandeling is het bijna een verplichting om de geschiedenis te leren kennen van de tenor Julián Gayarre (1844 – 1890). Gayarra was in zijn jeugd schapenhoeder. Hij kreeg het voor mekaar Muziek te studeren in Pamplona, Madrid en Italië en trad op in bekende operas over de hele wereld. In ve documenten uit die tijd wordt Gayarre genoemd vanwege zijn fantastische stem en zelfs componisten zoals Wagner en Gounod spreken over zijn gezang. Helaas is er geen enkele opname van zijn stem. Wat wél is overgebleven is zijn praalgraf, gebouwd door Benlliure. Het bevindt zich op het kerkhof dat 600 meter buiten het dorp ligt. Gayarre overleed aan een infectie van de slokdarm waardoor hij in de laatste jaren van zijn leven niet heeft kunnen zingen. Op zijn praalgraf is een gedeelte van zijn leven ontbloot in de vorm van spullen en persoonlijke herinneringen.
Roncal is sterk verbonden met de natuur en heeft daarom een Informatiecentrum. Het ligt aan de uitgang van het dorp en het is een goede hulp voor degenen die het schitterende landschap rondom het dorp beter willen leren kennen en begrijpen.
En natuurlijk mogen we niet vergeten de beroemde Roncal kaas te proeven. Gemaakt van pure schapenmelk, pittig van smaak en geproduceerd op een zeer verfijnde manier. En met de Originele Benaming van Roncal die af is te lezen op de stempel. Onderweg zijn er verschillende plaatsen waar deze smakelijke kaas verkocht wordt.
Isaba
Isaba is de meest noordelijke plaats van de Roncal vallei. Het dorp ligt aan de voet van de Rots van Ezkaurre en precies op de plek waar de rivieren Belagua en Ustarroz samenkomen. Hier begint ook de weg naar Belagua, indrukwekkend dal en wintersportgebied, zowel voor langlaufers als voor skiërs die het iets verop zoeken aan de Franse kant, in Arette.
Isaba heeft veel te bieden aan de toeristen. Behalve natuurschoon is er ook het dorp met de mooie huizen, gothische bogen en oude bruggetjes.
De kerk van San Cipriano uit de zestiende eeuw met haar vreemde rode dak ziet eruit als een ford. Hier is een mooi altaar bewaard gebleven, evenals een schitterend barok orgel uit 1751 en een beeld van de Maagd Idoya met haar Kind.
Deze maagd heeft ook een kerkje net buiten het dorp, magnifiek monument uit de renaissance tijd.
Vanaf de uitkijkposten die niet ver hier vandaan liggen hebben we uitzicht op een adembenemend landschap met haar bergtoppen die soms hoger zijn dan 2000 meter, zoals de top van Anie, La Mesa de los Tres Reyes, de Txamantxoia, de Lakartxela,.. of het indrukwekkende massief van Larra.
Vanaf het beroemde Venta de Juan Pito hebben we een mooi gezichtspunt. Hier dichtbij, bij mijlpaal 262 van de steen van San Martin, wordt ieder jaar op 13 juli de “Tributo de las Tres Vacas” (Tribuut van de Drie Koeiën) gevierd. In 1375 werd er een uitspraak gedaan om voorgoed een eind te maken aan de eeuwige ruzie die de mensen hadden over hoe het water en de weilanden voor het vee het beste benut zouden worden. Wat eens belastinggeld was dat betaald moest worden, is nu een mooi ritueel. Aan één kant van de grens staan de burgemeesters van Roncal met traditionele kleding; een hoed en een omslagdoek. Aan de andere kant staan de burgemeesters van Baretous met typisch Franse kleding en de driekleurige vlag van de Republiek over hun borst gekruisd. De burgemeester van Isaba vraagt drie keer aan de Fransen of ze de belasting van de drie koeiën gaan betalen in ruil voor het gebruik van water en weilanden gedurende 28 dagen per jaar. De Fransen antwoorden “ja” en de burgemeester van Isaba belooft dat er vanaf dat moment vrede zal heersen. Er wordt zelfs een diernarts ingesteld voor gezondheidscontroles.
Ochagavia
Veel mensen zeggen dat dit één van de mooiste dorpen van Navarra is. Gelegen aan de voet van de Muskilda heuvel op de plek waar de rivieren Anduña en Zatoya samenkomen en waar op haar beurt de Salazar rivier wordt gevormd. Het herenhuis van Ochagavia, in Pyreneeën stijl, ligt aan de Anduña rivier, samen met de vier stenen bruggen die de gemeente in tweeën splitst. Nog twee andere bruggen zijn hier te vinden, beiden om de Zatoya rivier over te steken.
Haar prachtige straten zijn smal, zo gebouwd vanwege de inmense kou die het dal van Salazar te verduren heeft in de winter. In Ochagavía onderhouden de inwoners hun stenen huizen goed, ze bewerken het hout en de spitse daken.
Er zijn zelfs huizen die eruit zien als kleine paleizen, gothisch, barok of renaissance; ze hebben allemaal een eigen naam.
Rondom het dichtst bevolkte dorp van dit dal ligt een landschap waar een ieder verliefd op zou kunnen worden. Het dorp is het economisch centrum van de vallei, met vele veemarkten en andere markten die op de dorpspleinen gehouden worden. Maar dit is niet de enige bron van inkomsten, want ook het toerisme speelt een belangrijke rol dankzij de winter-en zomersporten die het gebied te bieden heeft.
Aan de ingang van het dorp loopt een stijle weg naar de kerk van San Juan Evangelista, waarin een altaar uit de Renaissance tijd te vinden is dat zeker een bezoek waard is. Het is het werk van de apostel van Anchieta, Miguel Espinal.
Rondom Ochagavía liggen schitterende plekken die sterk aan worden geraden door de bewoners van dit dorp. Vlakbij ligt ook het Irati bos.
En ook niet ver, op de weg die van Isaba naar Ochagavía gaat, het kerkje van de Maagd van Muskilda. Bijna geheel zonder versieringen is het kerkje een duidelijk voorbeeld van romaanse bouwkunst. Ieder jaar op 8 september gaan de mensen uit het dal van Salazar te voet naar boven. Acht dansers uit de streek kleden zich op traditionele wijze met gekleurde linten en petten en ze voeren verschillende dansen uit de streek uit. Dit alles samen met een man die de rol van “bobo” speelt en een masker draagt.
 |
 |